ଚତୁର୍ଥ ସ୍ତମ୍ଭ ଆଜି ନୀରବ କାହିଁକି?......କଲମର-କାଳି-ଶୁଖିଗଲା-ନା-ନିର୍ଭୀକ-ସାମ୍ବାଦିକତାର-ସ୍ୱର-ଚାପି-ହୋଇଗଲା
ସମ୍ପାଦକୀୟ | ଆପଣଙ୍କ ସ୍ୱର ଗଣତନ୍ତ୍ରର ଚାରିଟି ସ୍ତମ୍ଭ ମଧ୍ୟରୁ ଚତୁର୍ଥ ସ୍ତମ୍ଭ ଭାବେ ପରିଚିତ ଗଣମାଧ୍ୟମ ହେଉଛି ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ସ୍ୱର, ଅନ୍ୟାୟ ବିରୋଧରେ ପ୍ରତିବାଦର ଭାଷା ଏବଂ କ୍ଷମତାର ଅହଂକାରକୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବାର ଏକ ନିର୍ଭୀକ ମାଧ୍ୟମ। ଯେତେବେଳେ ନ୍ୟାୟ ନିରବ ହୁଏ, ଯେତେବେଳେ ଅନ୍ୟାୟର ଛାୟାରେ ସାଧାରଣ ମଣିଷର ଆର୍ତ୍ତନାଦ ହଜିଯାଏ, ସେତେବେଳେ ସାମ୍ବାଦିକତାର କଲମ ହିଁ ଜନତାଙ୍କ ଆଶାର ଆଲୋକ ହୋଇ ଉଭା ହୁଏ। କିନ୍ତୁ ଆଜି ଏକ ଗମ୍ଭୀର ପ୍ରଶ୍ନ ଆମ ସମ୍ମୁଖରେ ଠିଆ ହୋଇଛି —ଚତୁର୍ଥ ସ୍ତମ୍ଭ ଆଜି ନୀରବ କାହିଁକି? ସତ୍ୟକୁ ସାମ୍ନାକୁ ଆଣିବାରେ ଯେଉଁ କଲମ କେବେ ପଛଘୁଞ୍ଚା ଦେଉନଥିଲା, ସେହି କଲମ ଆଜି କାହିଁକି ଅନେକ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ନୀରବ ରହୁଛି? ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଦୁଃଖ, ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା, ଶୋଷଣ ଓ ଅନ୍ୟାୟକୁ ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇବାର ସାହସ କାହିଁକି ଦୁର୍ବଳ ହୋଇପଡ଼ୁଛି? ସାମ୍ବାଦିକତାର ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତିତ ଚିତ୍ର କେବଳ ଏକ ବୃତ୍ତିର ସଙ୍କଟ ନୁହେଁ; ଏହା ଗଣତନ୍ତ୍ରର ମୂଳ ଆଦର୍ଶ ଓ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଆସ୍ଥା ସହ ଜଡ଼ିତ ଏକ ଗଭୀର ଚିନ୍ତାର ବିଷୟ। ସାମ୍ବାଦିକତାର ଅଧଃପତନ: ଯେଉଁଠି ସତ୍ୟ ନିର୍ବାସିତ, ସେଠି ଗଣତନ୍ତ୍ର ଅସହାୟ ସାମ୍ବାଦିକତା ଏକଦା କେବଳ ଖବର ପରିବେଷଣର ମାଧ୍ୟମ ନଥିଲା; ଏହା ଥିଲା ସମାଜ ପରିବର୍ତ୍ତନର ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସ୍ତ୍ର। ସତ୍ୟର ସନ୍ଧାନ, ଅନ୍ୟାୟର ପ୍ରତିବାଦ ଓ ନିଷ୍ପେଷିତ ମଣିଷର କଣ୍ଠସ୍ୱରକୁ ଶାସନର ଦ୍ୱାରଦେଶରେ ପହଞ୍ଚାଇବା ଥିଲା ଏହାର ପ୍ରମୁଖ ଧର୍ମ। କିନ୍ତୁ ଆଜିର ସାମ୍ବାଦିକତାର ଏକ ବଡ଼ ଅଂଶରେ ବ୍ୟବସାୟିକ ସ୍ୱାର୍ଥ, ବିଜ୍ଞାପନର ଚାପ, ରାଜନୈତିକ ସମୀକରଣ ଓ ଟିଆର୍ପିର ପ୍ରତିଯୋଗିତା ନେଇ ଅନେକ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି। ଖବରର ଗଭୀରତା ଅପେକ୍ଷା ଚର୍ଚ୍ଚାର ଉତ୍ତେଜନା, ତଥ୍ୟର ସତ୍ୟତା ଅପେକ୍ଷା ଶିରୋନାମାର ଚମକ ଏବଂ ଜନସ୍ୱାର୍ଥ ଅପେକ୍ଷା ବ୍ୟବସାୟିକ ଲାଭ ଯଦି ଗୁରୁତ୍ୱ ପାଏ, ତେବେ ସାମ୍ବାଦିକତା ନିଜର ମୌଳିକ ଆଦର୍ଶଠାରୁ ଦୂରେଇଯିବା ସ୍ୱାଭାବିକ। ଆଜି ଅନେକ ସାମ୍ବାଦିକ ନିଜର ଦାୟିତ୍ୱ ନିର୍ବାହ କରିବାକୁ ଯାଇ ଆର୍ଥିକ ଅନିଶ୍ଚିତତା, ଚାକିରିର ଅସୁରକ୍ଷା, ଚାପ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରତିବନ୍ଧକର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଛନ୍ତି। ତଥାପି ଏହି ସମସ୍ତ ପରିସ୍ଥିତି ମଧ୍ୟରେ ସତ୍ୟ ପ୍ରତି ନିଷ୍ଠା ଓ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ପ୍ରତି ଦାୟିତ୍ୱ ହିଁ ସାମ୍ବାଦିକତାର ପ୍ରକୃତ ପରିଚୟ ହେବା ଉଚିତ। ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ‘ହରିଜନ’: କଲମରେ ସମାଜ ପରିବର୍ତ୍ତନର ଆହ୍ୱାନ ଭାରତୀୟ ସାମ୍ବାଦିକତାର ଇତିହାସରେ ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ସାମ୍ବାଦିକତା ଏକ ଅବିସ୍ମରଣୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ। ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଖବରକାଗଜ କେବଳ ଖବର ପ୍ରକାଶର ମାଧ୍ୟମ ନଥିଲା; ଏହା ଥିଲା ସମାଜର ଚେତନାକୁ ଜାଗ୍ରତ କରିବାର ଏକ ସାଧନ। ୧୯୩୩ ମସିହା ଫେବୃଆରୀ ୧୧ ତାରିଖରେ ପୁଣେରୁ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା ଗାନ୍ଧୀଜୀଙ୍କ ଇଂରାଜୀ ପତ୍ରିକା ‘ହରିଜନ’। ଅସ୍ପୃଶ୍ୟତା ଦୂରୀକରଣ, ସାମାଜିକ ସମାନତା ଓ ଦଳିତ ସମାଜର ଅଧିକାର ପ୍ରତି ସଚେତନତା ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଏହାର ପ୍ରମୁଖ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିଲା। ଏହି ପତ୍ରିକା ମାଧ୍ୟମରେ ଗାନ୍ଧୀଜୀ ସମାଜର ଅନ୍ୟାୟ ଓ ଭେଦଭାବ ବିରୋଧରେ ନିଜର ମତ ରଖିଥିଲେ। ଗାନ୍ଧୀଜୀଙ୍କ ସାମ୍ବାଦିକତା ଆମକୁ ଶିଖାଏ ଯେ କଲମର ପ୍ରକୃତ ଶକ୍ତି କ୍ଷମତାର ପ୍ରଶଂସାରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ସମାଜର ଦୁର୍ବଳ ଓ ଅବହେଳିତ ମଣିଷଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ଠିଆ ହେବାରେ ରହିଛି। ଆଜି ଯେତେବେଳେ ସାମ୍ବାଦିକତାର ନିରପେକ୍ଷତା ଓ ନୈତିକତା ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି, ସେତେବେଳେ ଗାନ୍ଧୀଜୀଙ୍କ ଏହି ଆଦର୍ଶକୁ ସ୍ମରଣ କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ଆହୁରି ବଢ଼ିଯାଇଛି। ନୀରବତା ନୁହେଁ, ସତ୍ୟର ସ୍ୱର ହେଉ ଗଣମାଧ୍ୟମ ସାମ୍ବାଦିକତାର ଅଧଃପତନ ନେଇ ଚିନ୍ତା କରିବା ସହିତ ଆମକୁ ଏହା ମଧ୍ୟ ବୁଝିବାକୁ ହେବ ଯେ ସମସ୍ତ ଗଣମାଧ୍ୟମ ଏକାପରି ନୁହନ୍ତି। ଆଜି ମଧ୍ୟ ଅନେକ ସାମ୍ବାଦିକ ନିଜର ଜୀବନକୁ ବାଜି ଲଗାଇ ସତ୍ୟ ଓ ଜନସ୍ୱାର୍ଥ ପାଇଁ କାମ କରୁଛନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ନିଷ୍ଠା ହିଁ ଗଣମାଧ୍ୟମ ପ୍ରତି ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଆସ୍ଥାକୁ ଜୀବିତ ରଖିଛି। କିନ୍ତୁ ଯେଉଁଠି ଅନ୍ୟାୟ ଘଟୁଛି, ସେଠାରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିବା ଦରକାର। ଯେଉଁଠି ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଅଧିକାର ହନନ ହେଉଛି, ସେଠାରେ ସତ୍ୟକୁ ସାମ୍ନାକୁ ଆଣିବା ଦରକାର। ଯେଉଁଠି କ୍ଷମତାର ଅପବ୍ୟବହାର ହେଉଛି, ସେଠାରେ ନିର୍ଭୀକ ଭାବେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ଦରକାର। ସାମ୍ବାଦିକତା କାହାର ପକ୍ଷ ନେବା ପାଇଁ ନୁହେଁ; ଏହା ସତ୍ୟର ପକ୍ଷ ନେବା ପାଇଁ। ଏହା କୌଣସି ରାଜନୈତିକ ଦଳର ମୁଖପାତ୍ର ନୁହେଁ, ବରଂ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ସ୍ୱର ହେବା ଉଚିତ। ଶେଷ କଥା ଚତୁର୍ଥ ସ୍ତମ୍ଭର ନୀରବତା କେବଳ ସାମ୍ବାଦିକତାର ନୀରବତା ନୁହେଁ; ଏହା ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଆଶା, ଆସ୍ଥା ଓ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଚେତନା ପାଇଁ ଏକ ଚେତାବନୀ। କଲମର କାଳି ଯେତେବେଳେ ସତ୍ୟ ପାଇଁ ବହିବ, ସେତେବେଳେ ହିଁ ସାମ୍ବାଦିକତା ତାହାର ହଜିଯାଉଥିବା ଗୌରବକୁ ଫେରିପାଇବ। ଗାନ୍ଧୀଜୀଙ୍କ ‘ହରିଜନ’ର ଆଦର୍ଶ ଆମକୁ ମନେ ପକାଇଦିଏ ଯେ ସାମ୍ବାଦିକତାର ଶକ୍ତି ଶାସକଙ୍କ ସମୀପତାରେ ନୁହେଁ, ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଆସ୍ଥାରେ ରହିଛି। ଆଜି ସମୟ ଆସିଛି—ଚତୁର୍ଥ ସ୍ତମ୍ଭ ନିଜକୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁ, ନିଜର ଆଦର୍ଶକୁ ପୁନଃ ଆବିଷ୍କାର କରୁ ଏବଂ ସତ୍ୟ, ନ୍ୟାୟ ଓ ନିରପେକ୍ଷତାର ପଥରେ ଆଗେଇ ଚାଲୁ। କାରଣ, ଯେଉଁଠି ସାମ୍ବାଦିକତା ନିର୍ଭୀକ, ସେଠି ଗଣତନ୍ତ୍ର ସଜୀବ।
What's Your Reaction?
Like
0
Dislike
0
Love
0
Funny
0
Angry
0
Sad
0
Wow
0
Ajay
Ajya Kumar Behera is the founder and editor of APANANKA SWAR and a passionate advocate of truthful and responsible journalism. Dedicated to serving society through accurate reporting and public-interest news, he believes in the values of truth, transparency, and trust. Through APANANKA SWAR, he strives to inform, empower, and connect communities across Odisha.
