୨୦୨୯ରେ ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ଲେଖାହେବ କି ନୂଆ ଇତିହାସ? କ୍ଷମତାର କରିଡରରେ ହଲଚଲ, ଜନମତର ଅଦୃଶ୍ୟ ସ୍ରୋତକୁ ନେଇ ବଢ଼ୁଛି ଚର୍ଚ୍ଚା!
୨୦୨୯ରେ ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ଲେଖାହେବ କି ନୂଆ ଇତିହାସ? କ୍ଷମତାର କରିଡରରେ ହଲଚଲ, ଜନମତର ଅଦୃଶ୍ୟ ସ୍ରୋତକୁ ନେଇ ବଢ଼ୁଛି ଚର୍ଚ୍ଚା! ୨୪ ବର୍ଷର ଶାସନ ପରିବର୍ତ୍ତନ ପରେ ବିଜେପିର ଅଗ୍ନିପରୀକ୍ଷା, ବିଜେଡିର ପୁନରୁତ୍ଥାନ ଲଢ଼େଇ ଓ କଂଗ୍ରେସର ରାଜନୈତିକ ପୁନଃପ୍ରବେଶ—୨୦୨୯ର ନିର୍ବାଚନ ଖୋଲିପାରେ ଅନେକ ଅପ୍ରତ୍ୟାଶିତ ଅଧ୍ୟାୟ। ଭୁବନେଶ୍ୱର:(ଆପଣଙ୍କ ସ୍ୱର) ଆପଣଙ୍କ ସ୍ୱରର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ରାଜନୈତିକ ବିଶ୍ଳେଷଣ ରାଜନୀତିର ରଙ୍ଗମଞ୍ଚରେ ଆଜି ଯେଉଁ ଦଳର ହାତରେ କ୍ଷମତାର ରାଜଦଣ୍ଡ, ଆସନ୍ତାକାଲି ସେହି ଦଳକୁ ଜନମତର କଠିନ ପରୀକ୍ଷା ଦେବାକୁ ପଡ଼ିପାରେ। ଯେଉଁ ଦଳ ଦୀର୍ଘ ବର୍ଷର ଶାସନ ପରେ ନିଜର ରାଜନୈତିକ ଦୁର୍ଗ ହରାଇଛି, ସେହି ଦଳ ପୁଣି ଜନବିଶ୍ୱାସର ଭିତ୍ତି ଉପରେ ନୂଆ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଗଢ଼ିବାକୁ ଉଦ୍ୟମ କରିପାରେ। ଆଉ ଯେଉଁ ଦଳ ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ଶାସନରୁ ଦୂରରେ ରହିଛି, ତାହା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ନିଜର ହଜିଯାଇଥିବା ରାଜନୈତିକ ପରିଚୟ ଫେରାଇ ଆଣିବାର ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରେ। ଓଡ଼ିଶାର ରାଜନୈତିକ ପାଣିପାଗକୁ ଅନୁଧ୍ୟାନ କଲେ ଏହି ତିନୋଟି ସମ୍ଭାବନାକୁ ଅଣଦେଖା କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ। ୨୦୨୪ର ଜନାଦେଶ ରାଜ୍ୟର ରାଜନୈତିକ ଇତିହାସରେ ଏକ ବଡ଼ ମୋଡ଼ ଆଣିଥିଲା। ଦୀର୍ଘ ୨୪ ବର୍ଷର ବିଜେଡି ଶାସନର ଅବସାନ ଘଟାଇ ବିଜେପି ପ୍ରଥମଥର ପାଇଁ ନିଜ ବଳରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ସରକାର ଗଠନ କରିଥିଲା। ୧୪୭ ସଦସ୍ୟ ବିଶିଷ୍ଟ ବିଧାନସଭାରେ ବିଜେପି ୭୮ଟି, ବିଜେଡି ୫୧ଟି ଏବଂ କଂଗ୍ରେସ ୧୪ଟି ଆସନ ହାସଲ କରିଥିଲେ। ଏହା କେବଳ ଆସନ ସଂଖ୍ୟାର ପରିବର୍ତ୍ତନ ନଥିଲା; ବରଂ ଦୀର୍ଘଦିନର ରାଜନୈତିକ ଧାରାକୁ ଭାଙ୍ଗି ନୂଆ ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବାର ଏକ ଐତିହାସିକ ଜନାଦେଶ ଥିଲା। କିନ୍ତୁ ରାଜନୀତିରେ ଇତିହାସ ଯେତେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ, ଭବିଷ୍ୟତର ଦିଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବାରେ ବର୍ତ୍ତମାନର କାର୍ଯ୍ୟଦକ୍ଷତା ମଧ୍ୟ ସେତିକି ଗୁରୁତ୍ୱ ବହନ କରେ। ୨୦୨୪ରେ ଭୋଟର ଯେଉଁ ପରିବର୍ତ୍ତନର ରାୟ ଦେଇଥିଲେ, ୨୦୨୯ରେ ସେହି ଭୋଟର ନିଜର ଅଭିଜ୍ଞତା, ଆଶା ଓ ଅସନ୍ତୋଷକୁ ଆଧାର କରି ପୁଣି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବେ। ତେଣୁ ଆଜିର ରାଜନୈତିକ ସମୀକରଣକୁ ଆସନ୍ତାକାଲିର ନିଶ୍ଚିତ ଫଳାଫଳ ବୋଲି ଧରିନେବା ଯେତିକି ଅବାସ୍ତବ, ଆଗାମୀ ନିର୍ବାଚନକୁ ନେଇ ଉଠୁଥିବା ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକୁ ଅଣଦେଖା କରିବା ମଧ୍ୟ ସେତିକି ଭୁଲ୍। ୨୦୨୯ର ରାଜନୈତିକ ଚିତ୍ରକୁ ବୁଝିବାକୁ ହେଲେ ପ୍ରଥମେ ୨୦୨୪ର ଫଳାଫଳ ଭିତରେ ଲୁଚିଥିବା ଗଣିତକୁ ବୁଝିବା ଆବଶ୍ୟକ। ବିଜେପି ବିଧାନସଭାରେ ୭୮ଟି ଆସନ ଜିତି ସରକାର ଗଠନ କରିଥିଲା। କିନ୍ତୁ ନିର୍ବାଚନର ଏକ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଦିଗ ଥିଲା ଭୋଟ ପ୍ରତିଶତ ଓ ଆସନ ସଂଖ୍ୟା ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ପାର୍ଥକ୍ୟ। ପ୍ରକାଶିତ ନିର୍ବାଚନୀ ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ ବିଜେଡି ପ୍ରାୟ ୪୦.୨୨ ପ୍ରତିଶତ ଭୋଟ ପାଇଥିବା ବେଳେ ବିଜେପିର ଭୋଟ ପ୍ରତିଶତ ପ୍ରାୟ ୪୦.୦୭ ଥିଲା। ତଥାପି ବିଜେପି ଅଧିକ ଆସନ ଜିତି ସରକାର ଗଠନ କରିଥିଲା। ସଂଗୃହିତ ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ ଓଡ଼ିଶାର ନିର୍ବାଚନୀ ରାଜନୀତିର ଏକ ଗଭୀର ସତ୍ୟକୁ ସାମ୍ନାକୁ ଆଣେ। ନିର୍ବାଚନରେ ସମୁଦାୟ ଭୋଟର ଅଂଶ ଯେତିକି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେହି ଭୋଟ କେଉଁ ନିର୍ବାଚନମଣ୍ଡଳୀରେ କିପରି ବଣ୍ଟନ ହେଉଛି, ତାହା ମଧ୍ୟ ସେତିକି ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ। କୌଣସି ଦଳ କେତେକ ଆସନରେ ବିପୁଳ ଭୋଟ ପାଇଲେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଆସନଗୁଡ଼ିକରେ ସାମାନ୍ୟ ବ୍ୟବଧାନରେ ପଛରେ ପଡ଼ିଲେ ତାହାର ଆସନ ସଂଖ୍ୟା ଆଶାନୁରୂପ ହୋଇନପାରେ। ଅନ୍ୟପଟେ, ଅନେକ ଆସନରେ ମଧ୍ୟମ ବ୍ୟବଧାନରେ ବିଜୟ ଏକ ଦଳକୁ ସଂଖ୍ୟାଗରିଷ୍ଠତା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚାଇପାରେ। ଅର୍ଥାତ୍ ୨୦୨୯ର ଲଢ଼େଇ କେବଳ ଲୋକପ୍ରିୟତାର ଲଢ଼େଇ ହେବ ନାହିଁ; ଏହା ହେବ ଭୋଟରଙ୍କ ସମର୍ଥନକୁ ନିର୍ବାଚନମଣ୍ଡଳୀ ଅନୁଯାୟୀ ସଂଗଠିତ କରିବାର ଏକ କଠିନ ପରୀକ୍ଷା। ଦଳଗୁଡ଼ିକର ସ୍ଥାନୀୟ ସଂଗଠନ, ପ୍ରାର୍ଥୀ ଚୟନ, ନିର୍ବାଚନୀ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଓ ଜନସମ୍ପର୍କର ଗଭୀରତା ଏଠାରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ପାଇବ। ବିଜେପି ପାଇଁ ଏବେ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି—୨୦୨୪ର ପରିବର୍ତ୍ତନର ଉତ୍ସାହକୁ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଜନବିଶ୍ୱାସରେ ପରିଣତ କରିବା କିପରି? ନିର୍ବାଚନ ସମୟରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଓ ଶାସନର ବାସ୍ତବ ଉପଲବ୍ଧି ମଧ୍ୟରେ କେତେ ସମନ୍ୱୟ ରହୁଛି, ତାହା ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଚର୍ଚ୍ଚାର କେନ୍ଦ୍ର ହୋଇପାରେ। ମୋହନ ଚରଣ ମାଝୀଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ ସରକାର ପାଇଁ ଏହା କେବଳ ପ୍ରଶାସନ ଚଳାଇବାର ପ୍ରଶ୍ନ ନୁହେଁ; ରାଜ୍ୟର ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳ, ବର୍ଗ ଓ ସମୁଦାୟର ଆଶାକୁ କିପରି ପ୍ରତିଫଳିତ କରାଯାଉଛି, ତାହାର ମଧ୍ୟ ପରୀକ୍ଷା। ରାଜ୍ୟର ଅର୍ଥନୈତିକ ବିକାଶ, ଶିଳ୍ପାୟନ, ନିଯୁକ୍ତି ସୃଷ୍ଟି, କୃଷିର ସମୃଦ୍ଧି ଓ ଗ୍ରାମୀଣ ଭିତ୍ତିଭୂମିର ବିକାଶ ଯେକୌଣସି ସରକାର ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମାପକାଠି। କିନ୍ତୁ ଏହି ବିକାଶର ଫଳ ଲୋକଙ୍କ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନରେ କେତେ ପ୍ରତିଫଳିତ ହେଉଛି, ତାହା ଆହୁରି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଶିଳ୍ପ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହେଲେ ସ୍ଥାନୀୟ ଯୁବକଙ୍କୁ କେତେ ନିଯୁକ୍ତି ମିଳୁଛି? କୃଷକଙ୍କ ଉତ୍ପାଦନ ଖର୍ଚ୍ଚ ଓ ଆୟ ମଧ୍ୟରେ କେତେ ସନ୍ତୁଳନ ରହୁଛି? ସରକାରୀ ହସ୍ପିଟାଲ ଓ ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନର ସେବାରେ କେତେ ଉନ୍ନତି ହେଉଛି? ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ପାନୀୟ ଜଳ, ରାସ୍ତା, ଜଳସେଚନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସୁବିଧା କେତେ ଉପଲବ୍ଧ ହେଉଛି? ଏହି ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକର ଉତ୍ତର କେବଳ ସରକାରୀ ବିଜ୍ଞପ୍ତିରେ ନୁହେଁ, ଲୋକଙ୍କ ଅଭିଜ୍ଞତାରେ ଖୋଜିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ଏଠାରେ ଆଉ ଏକ ରାଜନୈତିକ ସତ୍ୟ ରହିଛି। କୌଣସି ସରକାରର ଉପଲବ୍ଧିକୁ ତାହାର ବିରୋଧୀ ଦଳ ସ୍ୱୀକାର କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା ନକରିପାରନ୍ତି; ସେହିପରି ବିରୋଧୀଙ୍କ ସମାଲୋଚନାକୁ ସରକାର ରାଜନୈତିକ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟପ୍ରଣୋଦିତ ବୋଲି କହିପାରେ। ଏପରି ସ୍ଥିତିରେ ନିରପେକ୍ଷ ମୂଲ୍ୟାୟନ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ହେବ ତଥ୍ୟ, ସ୍ୱାଧୀନ ଯାଞ୍ଚ ଓ ଲୋକଙ୍କ ବାସ୍ତବ ଅଭିଜ୍ଞତା। ଏହି ତିନୋଟି ଆଧାରରେ ହିଁ ଶାସନର ସଫଳତା ଓ ବିଫଳତାର ଚିତ୍ର ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇପାରିବ। ଅନ୍ୟପଟେ ବିଜେଡି ପାଇଁ ୨୦୨୯ କେବଳ କ୍ଷମତାକୁ ଫେରିବାର ସ୍ୱପ୍ନ ନୁହେଁ, ନିଜର ରାଜନୈତିକ ଅସ୍ତିତ୍ୱକୁ ନୂଆ ଭାବରେ ପ୍ରମାଣ କରିବାର ଅବସର ମଧ୍ୟ। ଦୀର୍ଘ ୨୪ ବର୍ଷ ଧରି ଶାସନରେ ରହିଥିବା ଏକ ଦଳ ନିର୍ବାଚନରେ ପରାଜିତ ହେଲେ ତାହାର ସମସ୍ୟା କେବଳ ଆସନ ହରାଇବାରେ ସୀମିତ ରହେ ନାହିଁ। ସଂଗଠନର ମନୋବଳ, ନେତୃତ୍ୱର ଦିଗ, ସ୍ଥାନୀୟ ନେତାଙ୍କ ଭୂମିକା ଓ ଭୋଟରଙ୍କ ସହ ସମ୍ପର୍କ—ସବୁକିଛିର ପୁନର୍ବିଚାର ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇପାରେ। ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ଦୀର୍ଘ ରାଜନୈତିକ ଅଭିଜ୍ଞତା ବିଜେଡିର ଏକ ପରିଚିତ ପରିଚୟ। କିନ୍ତୁ ଆଗାମୀ ରାଜନୈତିକ ଯାତ୍ରାରେ କେବଳ ଅତୀତର ଲୋକପ୍ରିୟତା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବା ଯଥେଷ୍ଟ ହେବ କି ନାହିଁ, ତାହା ଏକ ବିଚାରଣୀୟ ପ୍ରଶ୍ନ। ନୂଆ ପିଢ଼ିର ନେତୃତ୍ୱକୁ କେତେ ସୁଯୋଗ ମିଳୁଛି, ଦଳ ନିଜର ନିର୍ବାଚନୀ ପରାଜୟରୁ କେଉଁ ଶିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରୁଛି ଏବଂ ତୃଣମୂଳ ସ୍ତରରେ କର୍ମୀଙ୍କ ସହ ସମ୍ପର୍କକୁ କିପରି ସୁଦୃଢ଼ କରୁଛି—ଏହି ଦିଗଗୁଡ଼ିକ ଦଳର ଭବିଷ୍ୟତ ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ୱ ବହନ କରିବ। ବିରୋଧୀ ରାଜନୀତିର ସଫଳତା କେବଳ ସରକାରକୁ ସମାଲୋଚନା କରିବାରେ ନାହିଁ; ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ସମସ୍ୟାର ବିକଳ୍ପ ସମାଧାନ ଉପସ୍ଥାପନ କରିବାରେ ରହିଛି। ଯଦି ବିଜେଡି ନିଜର ପରାଜୟର କାରଣ ଖୋଜି ତାହାର ଆଧାରରେ ସଂଗଠନକୁ ପୁନର୍ଗଠନ କରେ, ତେବେ ଆଗାମୀ ନିର୍ବାଚନ ପୂର୍ବରୁ ନିଜର ରାଜନୈତିକ ଭୂମିକାକୁ ନୂଆ ଭାବରେ ଗଢ଼ିବାର ସୁଯୋଗ ପାଇପାରେ। କିନ୍ତୁ ଯଦି ଦଳୀୟ ଆତ୍ମସମୀକ୍ଷା ପରିବର୍ତ୍ତେ କେବଳ ଅତୀତର ଗୌରବଗାନରେ ସୀମିତ ରହେ, ତେବେ ଭୋଟରଙ୍କ ନୂଆ ଆଶାକୁ ବୁଝିବାରେ ଅସୁବିଧା ହୋଇପାରେ। ଏହା ଏକ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ରାଜନୈତିକ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ, ନିଶ୍ଚିତ ଭବିଷ୍ୟତବାଣୀ ନୁହେଁ। କଂଗ୍ରେସର ଭୂମିକାକୁ ମଧ୍ୟ ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ଦେଖିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ରାଜ୍ୟରେ ଦଳ ୨୦୨୪ରେ ୧୪ଟି ଆସନ ହାସଲ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାହାର ସାମ୍ନାରେ ଏବେ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି—ସେ ନିଜର ସଂଗଠନକୁ କେତେ ବ୍ୟାପକ କରିପାରିବ? ଦଳୀୟ ନେତୃତ୍ୱର ବକ୍ତବ୍ୟ ଯଦି ଗାଁଗଣ୍ଡାର ଜନସମସ୍ୟା ସହ ଯୋଡ଼ି ନହୁଏ, ତେବେ ତାହାର ରାଜନୈତିକ ପ୍ରଭାବ ସୀମିତ ରହିପାରେ। ଅନ୍ୟପଟେ, ଯୁବବର୍ଗ, କୃଷକ, ଶ୍ରମିକ ଓ ସାଧାରଣ ପରିବାରର ପ୍ରସଙ୍ଗକୁ ନେଇ ନିରନ୍ତର ଜନସମ୍ପର୍କ ଗଢ଼ିବା ଦଳ ପାଇଁ ନିଜର ସ୍ଥାନକୁ ପୁନର୍ବିଚାର କରିବାର ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ। ବିଜେଡି ଓ କଂଗ୍ରେସ ମଧ୍ୟରେ ଭବିଷ୍ୟତରେ କୌଣସି ନିର୍ବାଚନୀ ସମନ୍ୱୟ ହେବ କି ନାହିଁ, ଏହା ମଧ୍ୟ ରାଜନୈତିକ ଆଲୋଚନାର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରସଙ୍ଗ ହୋଇପାରେ। କିନ୍ତୁ ଗୋଟିଏ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ସମାନ ମତ ରଖିବା, ବିଧାନସଭାରେ ଏକାଠି ସରକାରକୁ ବିରୋଧ କରିବା ଏବଂ ନିର୍ବାଚନୀ ମେଣ୍ଟ ଗଠନ କରିବା ମଧ୍ୟରେ ମୌଳିକ ପାର୍ଥକ୍ୟ ରହିଛି। ମେଣ୍ଟ ପାଇଁ କେବଳ ରାଜନୈତିକ ଆବଶ୍ୟକତା ଯଥେଷ୍ଟ ନୁହେଁ; ଆସନ ବୁଝାମଣା, ନେତୃତ୍ୱ, ନୀତିଗତ ସମନ୍ୱୟ ଓ ନିଜ ନିଜ ଭୋଟବ୍ୟାଙ୍କ ଉପରେ ତାହାର ପ୍ରଭାବ ମଧ୍ୟ ବିଚାର କରିବାକୁ ପଡ଼େ। ତେଣୁ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଏପରି କୌଣସି ସମ୍ଭାବନାକୁ ମୂଲ୍ୟାୟନ କରିବା ପାଇଁ ଦଳଗୁଡ଼ିକର ଔପଚାରିକ ଘୋଷଣା ଓ ବାସ୍ତବ ପଦକ୍ଷେପକୁ ଅପେକ୍ଷା କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଏହି ରାଜନୈତିକ ଚିତ୍ରର ଆଉ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପାର୍ଶ୍ୱ ହେଉଛି ଗ୍ରାମୀଣ ଓ ସ୍ଥାନୀୟ ରାଜନୀତି। ଆଗାମୀ ପଞ୍ଚାୟତ ନିର୍ବାଚନ ଦଳଗୁଡ଼ିକୁ ନିଜର ତୃଣମୂଳ ସଂଗଠନର ସ୍ଥିତି ବୁଝିବାର ସୁଯୋଗ ଦେଇପାରେ। ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ରାସ୍ତା, ପାନୀୟ ଜଳ, ଆବାସ, ଜଳସେଚନ, ସ୍ଥାନୀୟ ନିଯୁକ୍ତି ଓ ସରକାରୀ ଯୋଜନାର କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ଭଳି ପ୍ରସଙ୍ଗ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ପାଇପାରେ। ସେହିପରି ସ୍ଥାନୀୟ ନେତାଙ୍କ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ପ୍ରଭାବ ଓ ଲୋକଙ୍କ ସହ ସମ୍ପର୍କ ମଧ୍ୟ ନିର୍ବାଚନୀ ଫଳାଫଳକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ। ତଥାପି ପଞ୍ଚାୟତ ନିର୍ବାଚନକୁ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନର ସିଧାସଳଖ ପୂର୍ବାଭାସ ବୋଲି ବିବେଚନା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ସ୍ଥାନୀୟ ନିର୍ବାଚନରେ ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସମ୍ପର୍କ, ଗାଁର ସମୀକରଣ ଓ ସ୍ଥାନୀୟ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଯେଉଁ ଭୂମିକା ନେଇଥାଏ, ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ରାଜ୍ୟସ୍ତରୀୟ ନେତୃତ୍ୱ, ସରକାରୀ ନୀତି ଓ ବ୍ୟାପକ ରାଜନୈତିକ ପ୍ରସଙ୍ଗର ଭୂମିକା ଅଧିକ ହୋଇପାରେ। ତେଣୁ ପଞ୍ଚାୟତ ନିର୍ବାଚନର ଫଳାଫଳକୁ ଏକ ସଙ୍କେତ ଭାବେ ଦେଖିବା ଉଚିତ, ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ରାୟ ଭାବେ ନୁହେଁ। ଓଡ଼ିଶାର ଯୁବ ଭୋଟର ଓ ମହିଳାଙ୍କ ଭୂମିକା ମଧ୍ୟ ଆଗାମୀ ରାଜନୈତିକ ଚର୍ଚ୍ଚାରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ବହନ କରିପାରେ। ଯୁବପିଢ଼ି ପାଇଁ ଚାକିରି, ଉଦ୍ୟୋଗ, ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା ଓ ଦକ୍ଷତା ବିକାଶ ଭଳି ପ୍ରସଙ୍ଗ ଯେତିକି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ, ମହିଳାଙ୍କ ପାଇଁ ଆର୍ଥିକ ସ୍ୱାବଲମ୍ବନ, ସୁରକ୍ଷା, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ସାମାଜିକ ସମ୍ମାନ ମଧ୍ୟ ସେତିକି ଗୁରୁତ୍ୱର। ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଦଳଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଓ ବାସ୍ତବ କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ମଧ୍ୟରେ କେତେ ସମନ୍ୱୟ ରହୁଛି, ତାହା ଜନମତ ଗଠନରେ ଭୂମିକା ନେଇପାରେ। ଏହା ସହ ଓଡ଼ିଆ ଅସ୍ମିତା, ଆଞ୍ଚଳିକ ସ୍ୱାର୍ଥ, ଖଣିଜ ସମ୍ପଦର ବ୍ୟବହାର, ଶିଳ୍ପାୟନ ଓ ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷା ଭଳି ପ୍ରସଙ୍ଗ ମଧ୍ୟ ରାଜନୈତିକ ବିତର୍କର ଅଂଶ ହୋଇପାରେ। ଓଡ଼ିଶାର ସମ୍ପଦ ରାଜ୍ୟର ଆର୍ଥିକ ବିକାଶରେ କେତେ ସହାୟକ ହେଉଛି ଏବଂ ଏହାର ଲାଭ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ପାଖରେ କେତେ ପହଞ୍ଚୁଛି, ସେହି ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଖୋଜିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଆଞ୍ଚଳିକ ଗୌରବ କେବଳ ଭାବନାର ବିଷୟ ନୁହେଁ; ଏହା ଭାଷା, ସଂସ୍କୃତି, ରୋଜଗାର, ସମ୍ପଦ ଓ ସୁଯୋଗର ନ୍ୟାୟସଙ୍ଗତ ବଣ୍ଟନ ସହ ମଧ୍ୟ ଜଡ଼ିତ। ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ଗଣମାଧ୍ୟମର ଭୂମିକା ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦାୟିତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ରାଜନୈତିକ ଦଳର ଦାବିକୁ ଯାଞ୍ଚ ନକରି ପ୍ରଚାର କରିବା କିମ୍ବା ବିରୋଧୀଙ୍କ ଅଭିଯୋଗକୁ ତଥ୍ୟ ଭାବେ ପରିବେଷଣ କରିବା ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଆଲୋଚନାକୁ ଦୁର୍ବଳ କରିପାରେ। ସେହିପରି ନିର୍ବାଚନୀ ଚର୍ଚ୍ଚାକୁ କେବଳ କିଏ ଜିତିବ କିଏ ହାରିବ ପ୍ରଶ୍ନରେ ସୀମିତ ରଖିଲେ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ମୌଳିକ ସମସ୍ୟା ପଛକୁ ଚାଲିଯାଏ। ଗଣମାଧ୍ୟମର କାମ ହେଉଛି ତଥ୍ୟକୁ ଆଲୋକିତ କରିବା, ଦାବିକୁ ପରୀକ୍ଷା କରିବା ଓ ଜନସାଧାରଣଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିବାର ସୁଯୋଗ ଦେବା। ୨୦୨୯ର ନିର୍ବାଚନକୁ ନେଇ ଏବେଠାରୁ ଅନେକ ରାଜନୈତିକ କଳ୍ପନାଜଳ୍ପନା ହୋଇପାରେ। କେହି ଶାସକ ଦଳର ସ୍ଥିତିକୁ ନେଇ ଆଲୋଚନା କରିବେ, କେହି ବିରୋଧୀଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନର ସମ୍ଭାବନା ଦେଖିବେ, ଆଉ କେହି ନୂଆ ମେଣ୍ଟ କିମ୍ବା ନୂଆ ରାଜନୈତିକ ଶକ୍ତିର ଉଦୟକୁ ନେଇ ଚର୍ଚ୍ଚା କରିବେ। କିନ୍ତୁ ଏହି ସମସ୍ତ ଆଲୋଚନାର ମୂଳରେ ରହିବା ଉଚିତ ତଥ୍ୟ, ସଂଗଠନର ବାସ୍ତବ ସ୍ଥିତି, ଶାସନର ମୂଲ୍ୟାୟନ ଓ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ମତ। କୌଣସି ଦଳର ଭବିଷ୍ୟତ କେବଳ ତାହାର ନେତାଙ୍କ ଲୋକପ୍ରିୟତାରେ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହୁଏ ନାହିଁ। ସେହି ଲୋକପ୍ରିୟତାକୁ ସଂଗଠନର ଶକ୍ତିରେ ପରିଣତ କରିବା, ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ଆଶାକୁ ନୀତିରେ ପ୍ରତିଫଳିତ କରିବା ଓ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତିକୁ ବାସ୍ତବ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପରିଣତ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଯେଉଁ ଦଳ ଏହି ଦିଗଗୁଡ଼ିକରେ ନିଜର ଭୂମିକାକୁ ଅଧିକ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିପାରିବ, ସେହି ଦଳ ଜନମତରେ କିପରି ପ୍ରତିଫଳିତ ହେବ, ତାହା ଆଗାମୀ ଦିନର ଘଟଣାବଳୀ ହିଁ ଦେଖାଇବ। ଶେଷରେ ଗୋଟିଏ କଥା ସ୍ପଷ୍ଟ—୨୦୨୯ର ଓଡ଼ିଶା ନିର୍ବାଚନକୁ ଆଜିଠାରୁ କୌଣସି ଗୋଟିଏ ଦଳର ବିଜୟ କିମ୍ବା ପରାଜୟର କାହାଣୀ ଭାବେ ଲେଖିଦେବା ସମୟୋଚିତ ହେବ ନାହିଁ। ବରଂ ଏହାକୁ ଶାସନର ହିସାବ, ବିରୋଧୀଙ୍କ ଆତ୍ମସମୀକ୍ଷା, ନୂଆ ପିଢ଼ିର ଆଶା ଓ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଆକାଂକ୍ଷାର ଏକ ବଡ଼ ପରୀକ୍ଷା ଭାବେ ଦେଖିବା ଉଚିତ। ରାଜନୀତିରେ କ୍ଷମତା ଏକ ଅସ୍ଥାୟୀ ଅଧ୍ୟାୟ, କିନ୍ତୁ ଜନବିଶ୍ୱାସ ହେଉଛି ଦୀର୍ଘ ଯାତ୍ରାର ପ୍ରକୃତ ପୁଞ୍ଜି। ଯେଉଁ ଦଳ ଜନତାଙ୍କ ଆଶାକୁ ବୁଝିବ, ଜନସମସ୍ୟାକୁ ନିଜର ରାଜନୀତିର କେନ୍ଦ୍ରରେ ରଖିବ ଏବଂ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟର ହିସାବ ଦେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ରହିବ, ତାହାର ଭବିଷ୍ୟତ ଜନମତରେ ପରୀକ୍ଷିତ ହେବ। ୨୦୨୯ରେ ଓଡ଼ିଶାର ରାଜନୈତିକ ପାଣିପାଗ କେଉଁ ଦିଗକୁ ମୁହଁ ଫେରାଇବ, ତାହାର ଉତ୍ତର ଆଜି କୌଣସି ନେତାଙ୍କ ମଞ୍ଚରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ଆସନ୍ତା ଦିନର ଶାସନ, ଜନସମ୍ପର୍କ, ରାଜନୈତିକ ରଣନୀତି ଓ ଶେଷରେ ଭୋଟରଙ୍କ ବିବେକରେ ଲୁଚି ରହିଛି। ସମୟ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବ, ସମୀକରଣ ବଦଳିବ, ନୂଆ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିବ—ଆଉ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ନ୍ୟାୟାଳୟ ଭାବେ ଜନତା ପୁଣି ନିଜର ରାୟ ଶୁଣାଇବେ। ଆପଣଙ୍କ ସ୍ୱର — ଜନତାଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନ, ଗଣତନ୍ତ୍ରର ସ୍ୱର।
What's Your Reaction?
Like
0
Dislike
0
Love
0
Funny
0
Angry
0
Sad
0
Wow
0
Ajay
Ajya Kumar Behera is the founder and editor of APANANKA SWAR and a passionate advocate of truthful and responsible journalism. Dedicated to serving society through accurate reporting and public-interest news, he believes in the values of truth, transparency, and trust. Through APANANKA SWAR, he strives to inform, empower, and connect communities across Odisha.